GASTBLOG #5: Thomas Labath over schone koffie van A tot Z

Schonestadsmeisje: Wie is Thomas Labath?922303_10151468293103992_790812697_o

Thomas: “Psycholoog en cultuurwetenschapper van opleiding, ‘coffee passionate’ en ondernemer van ‘beroep’.”

Schonestadsmeisje: Vanwaar je passie voor koffie en hoe is Café Labath ontstaan?

Thomas: “De droom van een eigen zaak had ik al op vrij jonge leeftijd, het idee ‘iets’ in de horeca te doen stond daarbij vrij snel voorop.

Toen ik op de universiteit werkte en daarna als leerkracht had ik altijd zelfstandige ‘nevenprojecten’ als voorbereiding op de ultieme sprong naar het voltijds zelfstandig statuut.

In de jongere – lees: wildere – jaren dacht ik aan een danscafé of -club, met het verstrijken van de tijd leek een dagzaak mij steeds aantrekkelijker en zo kwam ik uit bij een eigen koffiehuis.

Zonder op het moment van deze beslissing echt koffiefreak te zijn, heb ik mij toen voorgenomen mij volledig op ‘het koffieverhaal’ toe te leggen.

Café Labath serveert uiteraard koffie, brandt koffie én koopt ondertussen voor een groot stuk de groene koffiebonen rechtstreeks bij boeren aan.”

“Thomas gaat enkele maanden per jaar single origin koffies selecteren, op verschillende plantages in Latijns-Amerika. Op die manier kan hij de kosten voor Café Labath drukken, maar tegelijk kan hij ook de lokale boeren een faire prijs betalen. Deze Direct Trade Coffee is een puur en seizoensgebonden product, afkomstig van ‘finca’s’ of boerderijen uit afgelegen en ongerepte bergachtige streken. Zware industrie heeft er nog geen voet aan de grond gekregen, en dat proef je in deze (h)eerlijke koffie.” (tekst: Julie Labath)

Schonestadsmeisje: Hoe ‘schoon’ is koffie?

Thomas: “Koffie groeit enkel in evenaarsgebieden en is dus per definitie niet ‘schoon’. We kunnen niet ‘lokaal’ koffie telen en verdelen dus de impact om dit product bij de eindgebruiker te krijgen is sowieso groot.

Het zou al veel ‘schoner’ zijn indien er meer bewustzijn zou zijn betreffende de achterliggende -economische- structuren en de consument vanuit dit bewustzijn ook bereid zou zijn een ‘eerlijke’ prijs te betalen. Deze structuren zijn trouwens niet anders dan bij de productie van ander voedsel of bv kledij in lageloon- of ontwikkelingslanden. Mensen willen doorgaans zo weinig mogelijk betalen én zo weinig mogelijk weten over de productieomstandigheden van hun consumptiegoederen.

Ook bij koffie heeft de ‘industrialisatie’ en ‘kapitalisatie’ (o.a. speculanten) een grote impact. De kleine boeren met hogere arbeids- en productiekosten die in de beste gevallen de ‘marktprijs’ ontvangen zijn dikwijls de pineut. Deze marktprijs, die bepaald wordt door de regels van de internationale markt, dekt in veel gevallen niet eens de productiekost van de kleinere boeren.”

Schonestadsmeisje: Kan het anders?

Thomas: “Het fair trade label stelt bepaalde voorwaarden naar productie, werkomstandigheden en investering in de gemeenschap toe. Dit is op zich wel nobel, maar koffieboeren moeten hiervoor door een audit en deze audit kost veel geld. Natuurlijk kunnen ze zich wel groeperen, maar het probleem is dat de meeste kleinere boeren hier eigenlijk van tussen vallen. Vooral de middelgrote en grote boeren zorgen ervoor dat de audit in orde is, dat de controleurs goed ontvangen worden… heel de business daarrond.

ghentblend2Wat fair trade volgens mij mist is dat het geen kwaliteitslabel is. Ze zijn absoluut niet bezig met kwaliteit, terwijl ik uit ervaring weet dat wanneer boeren een goed product, een kwaliteitsvol product, willen produceren, de omstandigheden sowieso goed moeten zijn. Je kunt geen topkoffie produceren als je geen zorg draagt voor de biodiversiteit en voor de plukkers, anders lopen ze toch weg. Dat is het grote verschil met direct trade.”

FT_DT_Infographicsuppliers_v2.4_FINAL-June-9_14-page-001-692x1024

Direct trade:
Wanner koffiebranders hun koffie rechtsreeks bij de koffieboer kopen zonder tussenkomt van een handelaar of organisatie. Het gaat hierbij om een 1-op-1 relatie waarbij onderling vertrouwen heel belangrijk is.(1). Kopers maken zelf contact met de telers en beheren heel het proces van selectie, inkoop, verschepen, proeven, branden, verpakken tem de verkoop. Dit geeft meer controle over de kwaliteit, arbeidsomstandigheden en de omgang met het milieu. Op deze manier is de koffie ook volledig traceerbaar(2).

Thomas: “Direct trade handelaars stellen kwaliteit voorop. Wanneer er kwaliteit geproduceerd wordt moet er ook met duurzaamheid rekening gehouden worden. Je kunt volgens mij enkel kwaliteit produceren wanneer je met al de factoren waar fair trade voor staat rekening houdt. De kwaliteit en niet de voorwaarden staan voorop. De kwaliteit waar kopers zoals ik een betere prijs voor kunnen betalen doordat je door direct trade een heel aantal tussenpersonen uitschakelt. Hoe korter de keten hoe meer er bij de boer blijft plakken. Bijgevolg kan je een faire prijs geven aan de boeren zelf. Voor deze boeren is dat het verschil tussen ‘overleven’ en effectief leven.

12189490_10153368223848992_9009883171023227058_oHet idee is om zo dicht mogelijk bij de boer te werken en voor kwaliteit te kiezen. Zo stimuleer je boeren om kwalitatief en duurzaam te produceren. Bijvoorbeeld, wanneer ze geen zorg dragen voor hun waterbeleid zal dat zich binnen een paar jaar wreken op de koffiekwaliteit. Als ze geen zorg dragen voor de familie van de plukkers gaan die op een ander… en je wilt net investeren in uw plukker, want als je kwalitatief wilt produceren moet je ook uw plukkers opleiden. Bijgevolg, zoals bij gelijk welke investering, krijgt hij meer waarde en wil je hem beschermen. Je hebt er dus alle belang bij hem te soigneren, zorg te dragen voor zijn familie, hem goed te voeden en een goede huisvesting te geven tijdens de oogst.

Ik vind het een interessanter uitgangspunt om kwaliteit voorop te stellen dan en bepaald keurmerk waarbij in vele gevallen de consument in de verenigde staten en ook in Europa zijn geweten een beetje sust van ‘ah ok, wij kopen fair trade, ’t is in orde’.

En ook, wat betreft ‘schone’ koffie wil ik ook nog altijd een lekkere koffie.

Schonestadsmeisje: Hoe kunnen we een bewustere consument zijn en schonere koffie kopen? 

Thomas:
Weet waar je koffie vandaan komt, het proces dat erachter zit, de landbouw die erachter zit. Net zoals je als chef moet weten hoe de boer tot zijn product komt. Ik weet hoe mijn product van het veld tot in mijn tas komt. Als wij beslissen om de koffie te kopen gaan we naar de finca (het landgoed) om de praktijken ook te bekijken: om te zien is er een beetje biodiversiteit, ‘fluiten de vogelkes’ daar… (lacht). Nee maar het zit in kleine dingen.

11206481_831546086892683_5286917497880417511_oWe zijn onze connectie met voedsel kwijt. Vlees ligt bij de beenhouwer schoon naar ons te lachen met een tekeningske van een lachend varken op, maar geen kat die nog weet van waar het eigenlijk komt. Gelukkig begint het wat de keren, maar wat dat betreft is er bij de koffie nog een gigantische weg af te leggen, nog veel meer dan bij al het andere. We drinken allemaal sloten koffie maar 99% van de mensen heeft geen besef van wat erachter zit. Voor velen is het gewoon ‘kaffé is kaffé’… Zoals de meeste mensen het vragen, ‘voor mij ne gewone koffie’… Maar eigenlijk is er geen ‘gewone’ koffie.

Het is als bij wijn of bier. Elke Belg kan iets zinnigs zeggen over wijn en zeker over bier. Niemand wil een pint die al een uur getapt is en die daar staat hé, maar bij koffie lijkt het soms niets uit te maken.

Meer bewustzijn hierrond zou al een groot verschil maken.

Koop je koffie ‘lokaal’. Zoals ik eerder al zei, het contradictorische in dit verhaal is dat je koffie in principe niet lokaal kunt kopen, er zijn geel lokale producenten, maar als je het koopt, probeer dit dan zo ‘lokaal’ mogelijk te doen bij mensen die op z’n minst weten waar hun product vandaan komt.

Als je echt een schone koffie wilt, ga dan naar koffiehuizen waarvan je weet dat er kwaliteitskoffie gekocht wordt… Dat geeft je nog geen 100% garantie dat er ook zorg besteed werd aan werkomstandigheden, milieu en duurzaamheid, maar je hebt er veel meer kans toe, veel, veel meer kans. Als je al weet van waar de koffie komt, welke finca, welke boerderij, kan je er al meer van uitgaan dat die boer een beter prijs ervoor gehad heeft.

Wees bereid er wat meer voor te betalen. Als je die kleine boeren een faire prijs wilt geven moet je bereid zijn om voor kwaliteit ook ietske meer te betalen en evt. wat minder koffie te drinken, maar meer kwaliteit. Niet sowieso, maar wel dikwijls is de kwaliteit rechtstreeks evenredig met de prijs die je betaalt. Mensen denken ‘als er een ‘label’ op staat is het goed’, maar ze willen dan maar 4-8 Euro de kilo betalen. Ja sorry, maar…

Waarom is het allemaal zo goedkoop? Ons voedsel wordt massaal industrieel geproduceerd en we zijn er allemaal blij mee want het kost niet veel, en dat is bij koffie ook zo. Het is niet mogelijk om kwalitatieve koffie te kopen in de winkel als je niet bereid bent meer te betalen. Onder de 15 euro voor een kilo kan je geen kwalitatieve koffie hebben. Is dat elitair, ja en nee. Is het elitair om twee keer in de week een goed stuk vlees te eten? Of eten we dan gewoon beter alle dagen, twee keer per dag buchtvlees? Het is een mentaliteit. Iedereen kan het zich permitteren om gewoon in plaats van 7 dagen per week buchtvlees te eten, één keer kwaliteitsvlees te eten… iedereen kan dat veranderen.

Eigenlijk zou iedereen koffie moeten zien als luxeproduct, maar helaas is dat voor 99% van de koffiedrinkers net niet zo. Als je berekent hoe veel je koffietje maar kost als je in plaats van 8 euro 20 euro de kilo betaalt is het nog altijd belachelijk. Het verschil op de koffie die je dan thuis drinkt lijkt natuurlijk gigantisch ja, oké, maar wat krijg je ervoor in de plaats!

Schonestadsmeisje: Op welke manier kunnen wij dit ‘kostbare’ luxeproduct dan het beste tot z’n recht te laten komen en er zo duurzaam en afvalvrij mogelijk mee omgaan?

Wat betreft afval bij het koffiezetten gaat het vooral over de papieren filters die je telkens nodig hebt. Je kan dit omzeilen door de French press te gebruiken, dat is heel duurzaam, dan moet je enkel de koffie malen en voor de rest heb je nul afval.

Als je naar een koffiehuis gaat heb je natuurlijk de espresso machine waarbij je geen papier nodig hebt en dus hoe dan ook geen afval.

Wat betreft verpakkingsafval, kom gerust bij ons je koffie(bonen/gemalen) kopen uit bulk met je eigen pot.

labath zero waste

Wij proberen als zaak ook onze wholesale klanten en restaurants te overtuigen van bulk te kopen. Kwaliteit is ook versheid. Als we dan toch wekelijks leveren laat ons dan in bulk leveren in herbruikbare (vac)containers in plaats van het in wegwerp kilozakken te steken die er eigenlijk voor gemaakt zijn om het product (tegen zijn natuur in) zeer lang te bewaren. Op die manier proberen we ook een beetje de duurzaamheid op te krikken.

Verder Ik wil ook zelf kritisch zijn in wat ik doe, hé. Zo ben ik de afgelopen drie jaar heel veel over en weer gevlogen om dit allemaal op te starten. Sorry, maar over en weer vliegen is ook niet duurzaam. Mijn bedoeling is om op termijn deze vluchten te beperken door contacten met de boeren te intensifiëren en duurzame relaties op lange termijn op te bouwen met als hopelijk gevolg minder over en weer te moeten reizen.”

Schonestadsmeisje: Wordt jullie koffiegruis ingezameld?

Thomas: “Dat loopt nog niet zo vlot. We hebben al een paar pogingen ondernomen maar het is nog niet gesystematiseerd. De ene keer komen ze het ophalen en dan weer niet… Maar daar ligt inderdaad nog een gigantische mogelijkheid. Er valt nog iets mee te doen hé. Het is bijvoorbeeld ideaal voor paddenstoelen op te kweken, blijkbaar. Het is absoluut iets dat zou moeten aangezwengeld worden. Ik sta er zeker voor open om daar iets meer mee te doen.”

Schonestadsmeisje: Wat is je droom/visie voor de toekomst?

Thomas: “Mijn laatste project is om effectief ook zelf te produceren en dat dan uiteraard duurzaam te doen en mogelijks ook organisch met de inbreng van de gemeenschap. Betrokken zijn in alle stappen van het produceren, het effectieve boeren: in de aarde wroeten, de meststoffen toedienen, het oogsten en het fermenteren tot en met het espresso’tje serveren in mijn koffiehuis. Hoe meer ik erover nadenk hoe enthousiaster ik word. Naar mijn weten is er nog niemand in België die dat doet.

Mijn droom was altijd om aan ‘verticale uitbouw’ te doen. Nooit had ik de ambitie om een tweede of derde (horeca)zaak te openen, wél om mij te verdiepen in het volledige, complexe koffieverhaal, van a (koffieteelt) tot z (serveren aan de eindgebruiker). Die droom werd werkelijkheid en nu komt zelfs de droom van de koffie zelf te produceren dichterbij. Hierbij kan ik ook bijdragen aan de gemeenschap en aan de boeren daar. Want ook daar is er werk aan bewustzijn. Ik wil de gemeenschap rond wat ik doe meetrekken in mijn verhaal. Het komt van twee kanten. Voor hen heeft het momenteel geen zin om er zich in te verdiepen, om hun best te doen, want ze krijgen er toch geen goeie prijs voor. Ze worden er slecht voor betaald omdat de ‘grootgrondbezitters’, de industriële producten natuurlijk vele malen goedkoper produceren met ongetwijfeld niet-duurzame praktijken en daar moet die boer dan tegenover concurreren… dat is onmogelijk.

Zoals ook hier de kleine boeren, de kwaliteitsboeren, niet kunnen concurreren met de massaproducenten tenzij er een afnamemarkt is van bewuste consumenten en restaurants die rechtstreeks met boeren willen werken van ‘hey, verdorie daar kruipt passie in, daar kruipt tijd in, daar kruipt energie in, ben je bereid om daar iets meer voor te betalen?

Ik wel en hopelijk binnenkort meer en meer consumenten.”

10403069_10153025354060757_8721341762629203983_n


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s